Kısaca Patani

1457’de İslam’ı seçen Patani, 1826 yılında İngiliz ve Tayland askerleri tarafından işgal edildi. 1909 yılında ise yürürlüğe koyulan tek taraflı bir antlaşma ile tamamen Tayland’a bağlandı. Sonrasında da sonu gelmeyen zulüm politikaları Müslüman Patani halkının direnişini bugünlere kadar getirdi.

Sultan II. Abdülhamid Han atadığı Şeyh Abdul Ahmed aracılığı ile bu direnişe yoğun şekilde destek verdi ve finansman sağladı.

Patanili Müslümanlar da 1. Dünya Savaşı yıllarında topladıkları paraları halifeye ulaştırırken, Patani’de de Osmanlı Hilafeti’ni destekleyen gösteriler yaptılar. Patanili alimler Osmanlı Hilafeti’ni korumanın her Müslümanın üzerine farz olduğu yönünde fetvalar yayınlayarak cihad çağrısında bulundular. 1. Dünya Savaşı sırasında halife İngilizlere karşı cihad fetvası yayınlayınca Patani halkı bölgedeki İngiliz askerlerine karşı eylemlerini şiddetlendirerek arttırdı. Bu dönemde Mekke’de okumakta olan Patanili öğrenciler halifeye mektup yazarak asker olarak orduya katılmak istediklerini bildirdiler.

Günümüzde Patani halkı Sultan 2. Abdülhamid Han’ı hala rahmet ile anmaktadır.

Tayland’ın uyguladığı zulüm politikaları sebebiyle Patani Asya’nın Filistin’i olarak anılmaktadır. 28 Nisan 2004’te yaşanan Krue-se Camii baskınında 32 Patanili genç, Tayland askerlerinin camiye girişine izin vermeyince üzerilerine ateş açılması sonucu hayatlarını kaybettiler.

Bu olaydan sadece 6 ay sonra, Takbay Bölgesi’nde bir karakolda tutulan 6 Patanili genç için toplanarak protesto gösterisi yapan kalabalığa ateş açılması sonucu 7’si olay yerinde, 78’i ise “gözaltında polis karakoluna götürülürken”, toplam 85 Patanili Müslüman hayatını kaybetti. Resmi açıklamada Patanili Müslümanların “oruç tutmaları sebebiyle güçsüz düşmelerinin”  gözaltında ölmelerine sebep olduğu duyuruldu.

Geçen yıllar içerisinde, Tayland sıkı yönetimi altındaki Patani’de binlerce cinayet, kaçırılma, kaybolma ve tecavüz vakası yaşandı.

Tayland askerlerinin baskın ve saldırıları sonucu bugüne kadar 20 bin Patanili Müslümanın şehit olduğu, 30 bin civarında da  toplama kampına benzer hapishanelerde tutulan Patanili tutuklu olduğu tahmin ediliyor. Patani’de yetim çocuk sayısının ise 40 bin civarında olduğu tahmin edilmektedir.

Patani, Asya’nın Filistin’i olarak tüm Müslümanların ve insanlığın yardım, ilgi ve desteğini bekliyor.

-1457: Patani Krallığı İslam’ı kabul etti.

-1584-1688: Patani İslam Krallığı’nın yükselme devri.

-1729: Patani’de iç savaş başladı.

-1786: Patani Taylandlıların dedeleri olan Siyam Krallığı’nın kontrolüne girdi.

-1789: Patani Halkı, Siyam Krallığı’na karşı isyan başlattı.

-1909: İngiltere ve Siyam Krallığı arasında imzalanan Anglo-Siyam Antlaşması’yla bugünkü Tayland-Malezya sınırı oluştu.

-1910: Patanili Sufi Şeyhi To’tea öncülüğünde Yala’da işgal güçlerine karşı büyük bir isyan gerçekleşti.

-1911: Bu isyandan 1 yıl sonra başka bir Sufi Şeyhi olan Hacı Bulon İngiliz ve Tayland güçlerine karşı başka bir isyan başlattı.

-1947: Patani Direnişi’nin babası olarak isimlendirilen Hacı Sulong Patani Halk Hareketi’ni kurup mücadeleye başladı.

-1954: Hacı Slong oğluyla birlikte Budist Tayland Askerleri tarafından şehid edildi.

-1968: Son Patani İslam Kralı’nın torunu Kebir Abdurrahaman Tenvira Patani Birleşik Kurtuluş Örgütü’nü (PULO) kurdu.

-1975: PULO Patani’de 70 bin kişinin katıldığı Patani Tarihi’nin en kalabalık protesto gösterisini düzenledi.

– 2004: Krue-Se Camii’nde Budist Askerlerle Patanili Gençler arasında çıkan çatışmada 32 Patanili hayatını kaybetti. Aynı gün Patani’nin farklı bölgelerinde çıkan çatışmalarda da 74 kişi Patanili daha katledildi.

-2004: Narativa’nın Takbay Kasabası’nda tutuklu bulunan 6 Patanili Gencin serbest bırakılması için halk gösteri düzenledi. Budist Tayland Askerleri’nin göstericiler üzerine ateş açması sonucu 85 Patanili hayatını kaybetti.

-2008: Patani Direnişi’nin efsane önderi Kebir Abdurrahman Tenvira sürgünde yaşadığı Suriye’nin başkenti Şam’da hayatını kaybetti.

1) Patani Dosyası – Yusuf Ziya Cömert – Kitapevi Yayınları

2) Patani (Krallıktan Azınlığa) – Emrin Çebi – İlke yayıncılık

3) Güneydoğu Asya’da İslam ve Siyaset – Hasan T. Kösebalaban – İlke Yayıncılık